नोबेल ‘शांतता’ पुरस्कारासाठी हिटलर आणि मुसोलिनी? असाही अज्ञात इतिहास!

आमचे सर्व लेख मिळवण्यासाठी फॉलो करा : फेसबुक | ट्विटर | इंस्टाग्राम

===

नोबेल पारितोषिक हा शब्द आपण ऐकतो आणि हे ऐकलंच की एखादं असामान्य व्यक्तिमत्त्व डोळ्यांसमोर उभं राहातं. हे पारितोषिक जगातील अत्यंत प्रतिष्ठेचं मानलं जातं.

पण तुम्हाला माहितेय का? हे पारितोषिक कोणाला दिलं जातं?

रसायनशास्त्र, भौतिकशास्त्र, साहित्य, जागतिक शांतता, वैद्यकशास्त्र किंवा जीवशास्त्र आणि अर्थशास्त्र या क्षेत्रांतील अतुलनीय कामगिरीसाठी किंवा संशोधनासाठी प्रतिवर्षी हा पुरस्कार दिला जातो.

 

noble prise inmarathi
world atlas


स्वीडिश वैज्ञानिक आल्फे्रड नोबेलने आपल्या मृत्युपत्रात या पुरस्कारांची तरतूद केली. त्याच्या मृत्यूनंतर पाच वर्षांनी इ. स. १९०१ मध्ये हा पुरस्कार सगळ्यात प्रथम देण्यात आला.

हा पुरस्कार जिंकण्याची पात्रता फारच कठीण असल्याचे मानले जाते. हा पुरस्कार मिळण्यासाठी आधी नॉमिनेशन होणे गरजेचे असते.

३०० पेक्षा जास्त लोकांना नामांकित केले जाते आणि मग ती यादी २० ते ३० पर्यंत शॉर्टलिस्ट केली जाते. मग नॉर्वेजियन नोबेल कमिटी नामांकनाच्या सूचीवर विजेत्यांची निवड करते.

त्यातून निवडलेल्या एका माणसाला हा पुरस्कार दिला जातो. अशा या नोबेल पुरस्कारासाठी पूर्वी निवड झालेली नावे वाचून मात्र झोपच उडते.

नोबेल शांती पुरस्कारासाठीचे नामांकन हे त्यांच्यासाठी आहे ज्यांनी स्वत:च्या स्वार्थासाठी त्याग केला नाही, तर चांगल्या गोष्टींसाठी, इतर लोकांसाठी वैयक्तिक त्याग केला.

 

noble winners inmarathi
browndailyherald.com

खूप वेळा त्यांची प्रतिष्ठा आणि कधी कधी राष्ट्रांमध्ये बंधुता आणण्यासाठी जगातील शांती आणण्यासाठी त्यांच्या जिवाला देखील धोका होता.

अशा या यादीत डोनाल्ड ट्रम्पचं नाव आल्यावर खळबळ माजली. ते या पुरस्काराला पात्र आहेत का यावर बरीच चर्चा झाली.

तशीच आणखीनही काही नावे आहेत ज्यांनी खळबळ उडाली. नोबेल कमिटीच्या म्हणण्यानुसार आत्तापर्यंत झालेल्या काही खळबळजनक नावांची यादी पाहा, ज्यांची नामांकने झाली आहेत, पण त्यांना नोबेल पुरस्कार मात्र मिळाला नाही.

पण नामांकन होणे हे सुद्धा फार मोठे आहे. पण यादीतील ही नावे वाचून आपल्याला नक्कीच फार आश्‍चर्य वाटेल.

रश लिंबॉघ

चुकीच्या विषयावर लैंगिक वाद-विवाद करणारे रश लिंबॉघ यांना २००७ मध्ये पुरस्कारासाठी नामांकित करण्यात आले होते. त्यांना समितीने योग्य म्हटले कारण ते आजच्या जगात स्वातंत्र्य व लोकशाहीसाठी त्यांचे शो वापरत असत.

 

noble inmarathi
scoop.com

त्यावेळी रश लिंबॉघने त्याच्या शोमध्ये बोल्ड विचार मांडले. त्यात इराकी वॉर कसा फालतू सैनिक’ होता आणि स्टेम सेल संशोधनासाठी वित्त पुरवठा करण्यासाठी मायकेल जे फॉक्सने पार्किनसनच्या रोग्याला अतिसंवेदनशीलपणे कसे वागवले याबद्दल चर्चा केली.

यांचे नामांकन झाले होते, पण बक्षीस मिळाले नाही.

बेनिटो मुसोलिनी

त्याच वर्षी इटालियन फासीवादी हुकूमशाहीने मुसोलिनींचे नामांकन केले होते. त्याच वर्षी त्याने इथोपियावर हल्ला केला आणि तीन चतुर्थांश इटालियन राज्य नियंत्रणाखाली ठेवले होते.

मुसोलिनी १९३५ मध्ये नोबेल प्राइझसाठी नामांकित झाले होते. त्यांच्यासाठी एक नाही तर दोन दोन शिफारसपत्र आली होती. एक होतं जर्मनीच्या प्रोफेसरचं आणि दुसरं होतं फ्रान्सच्या प्रोफेसरचं.

 

Mussolini inmarathi
colombotelegraph.com

ही पत्रं सामान्यत: नोबेल संस्थेच्या संग्राहालयात ठेवली जातात, पण आश्‍चर्य म्हणजे ती पत्रं गहाळ झाली आणि कधीही सापडली नाहीत. त्यामुळे त्यांना दोन प्रोफेसरनी शिफारसपत्र का दिलं हे कोणालाच कळलं नाही.

मुसोलिनींना शॉर्टलिस्टमध्ये घेण्यात आले नाही. त्या वर्षी समितीमध्ये इतके मतभेद झाले की, हा पुरस्कार कोणाला द्यावा हे काही ठरेना.

शेवटी हा पुरस्कार कोणा एकाला न देता जर्मन सैन्याला हा पुरस्कार देण्यात आला.

जोसेफ स्टालिन

माजी सोव्हिएत युनियनचे नेते, जोसेफ स्टालिन यांना दोनदा नामांकन देण्यात आले होते. १९४५ आणि १९४८ मध्ये. दुसरे महायुद्ध संपवण्यासाठी त्यांनी प्रयत्न केला.

हळवाणन कोहट यांनी त्यांचे नामांकन केले होते. कोहट हे पूर्वी नॉर्वेजियन परराष्ट्र मंत्री आणि इतिहासकार होते.

त्यांनी अन्य सात उमेदवार आणि स्टालिन यांचे नामांकन केले. यामागे राजकीय प्रेरणा असावी असा तर्क केला जातो.

 

josef-Stalin-marathipizza

जेव्हा नामांकन पत्र लिहिले गेले तेव्हा नॉर्वे सोव्हिएत युनियनशी अनेक वर्षांपासून संबंध ठेवण्यात आला आणि लाल सैन्याने देशाचा भाग जर्मन व्यापारातून मुक्त केला.

युद्धाच्या वेळी सोव्हिएत कारवाईमुळे मित्र राष्ट्रांनी खरोखरच स्टॅलिनचा जनमानसात सकारात्मक चित्रण केले.

कोहटने स्टॅलिन यांना मित्रांच्या विजयाच्या स्थापनेपैकी एक म्हणून पाहिले असेल आणि त्यांना नामांकन दिले असेल, पण याऐवजी कॉर्डल हॉलला सादर केल्याप्रमाणे स्टालिन यांना बक्षीस मिळाले नाही.

अ‍ॅडॉल्फ हिटलर

जोसेफ स्टालिन प्रमाणेच अ‍ॅडॉल्फ हिटलरला १९३९ मध्ये स्वीडिश संसदेच्या ईजीसी बँडच्या सदस्याने नामांकन दिले, पण ब्रँडने ते दिले त्याला दुसरेच कारण होते.

 

adolf hitler inmarathi
History on the Net

१९३८ मधील म्युनिच कराराच्या निकषावर विदेशी परकीय धोरणांचे दोष दाखविण्याकरता व व्यंगात्मक टिका करण्याकरता त्यांनी हिटलरचे नाव सुचवले होते.

त्यातून काही साध्य झाले नाही. आणि नॉमिनेशन मागे घेण्यात आले, पण इतिहासात मात्र ते कायम राहिले.

फिडेल कास्त्रो

मार्क्सवादी -लेनिनवादी फिदेल कास्त्रो यांना २००१ मध्ये नोबेल शांतता पुरस्कार देण्यात आला. परंतु नॉर्वेच्या संसदेचे सदस्य हॉलजीर यांनी त्यांना नामांकन दिले.

मानवतेविरुद्ध कास्त्रोच्या भूतकाळातील गुन्हेगारीकडे दुर्लक्ष करून, लँगलेडने आपल्या नामनिर्देशनाचे समर्थन केले. कास्त्रोने पुरस्कार जिंकला नाही, पण तो हरला नाही.

 

fidel-castro-marathipizza01
politico.com

२०१४ मध्ये चीनच्या कन्फ्यूशियस पीस पुरस्कार त्याने जिंकला.

व्लादीमीर पुतीन

व्लादिमीर पुतीन यांना २०१४ मध्ये पीपल्स ऑफ द वर्ल्डच्या सहकार्याने हे नामांकन मिळाले होते.

हे आश्‍चर्यकारक नाही कारण रशियन वकिलांच्या ग्रुपमुळे हे नामांकन मिळाले होते. त्यांना सीरीयन सरकारला रासायनिक शस्त्रे देण्यासाठी लष्करी कारवाईचा प्रयत्न करण्यासाठी पुतीन यांचा उपयोग करून घेण्याची इच्छा होती.

 

Vladimir-Putin-russia-inmarathi05
zeenews.india.com

शेवटी सिरीयाने शस्त्र बंद करण्याच्या निर्णय घेतला. हा राजकारणी मार्ग होता पुतीनचं नामांकन मागे घेण्याचा.

नोबेल हा पुरस्कार देशातील सर्वांत मोठा पुरस्कार आहे. नोबेल म्हणजे शांतता पुरस्कारच असाच आपला बर्‍याचवेळा समज होतो, त्यामुळे त्या यादीत ही नावं वाचून आपल्याला नक्कीच आश्‍चर्य वाटल्यावाचून राहणार नाही.

===

आमचे इतर लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा: InMarathi.com | आमचे सर्व लेख मिळवण्यासाठी फॉलो करा : फेसबुक | ट्विटर | इंस्टाग्राम Copyright © InMarathi.com | All rights reserved.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *