मी टू” चळवळीच्या निमित्ताने स्त्रियांना मिळालेले हे १३ धडे प्रत्येक मुलीने आवर्जून लक्षात ठेवायला हवेत

आमचे सर्व लेख मिळवण्यासाठी फॉलो करा : फेसबुक | ट्विटर

===

सध्या सगळीकडे “मी टू ” ह्या चळवळीने जोर धरला आहे. ह्या चळवळीत स्त्रिया अनेक वर्ष आपल्या मनात दडवून ठेवलेल्या दु:खाला वाचा फोडत आहेत.सोशल मीडिया, व्हॉट्सऍप ह्यावर अनेक स्त्रियांनी त्यांच्यावर झालेल्या लैंगिक अत्याचाराला, घाणेरड्या अनुभवांना, मनस्तापाला वाचा फोडली आहे.

तनुश्री दत्ताने नाना पाटेकर ह्यांच्यावर केलेल्या आरोपानंतर अनेक स्त्रियांनी “मी टू ” म्हणत आपल्यावर झालेला अन्याय जगापुढे आणला आहे.

ह्या चळवळीत अनेक नामवंत, दिग्गज लोकांवर सुद्धा आरोप झाले आहेत. अनेकांचे “संस्कारी” असल्याचे मुखवटे टराटरा फाटून त्यांचा खरा चेहेरा जगापुढे आला आहे.

 

me-too-movement-inmarathi
girlandworld.com

अर्थात अनेक लोकांनी या महत्वाच्या नाजूक विषयावर सुद्धा जोक्स, मिम्स फॉरवर्ड करून आपल्या संवेदनाहीन मनाचे प्रदर्शन मांडले आहे. ह्या चळवळीची खिल्ली उडवण्यात स्त्रिया सुद्धा मागे नाहीत.

ह्या स्त्रिया खोटेच आरोप करत आहेत असे गृहीत धरून हे लोक अन्याय झालेल्यांवरच टीका करण्यात मग्न आहेत. गर्दीच्या ठिकाणी नकोसे स्पर्श, घाणेरडी नजर, विचित्र हावभाव, द्विअर्थी कमेंट्स ह्या अशा गोष्टी दहा पैकी नऊ स्त्रियांना सहन कराव्या लागतात.


यापेक्षाही भयानक म्हणजे एखाद्याने केलेली जबरदस्ती, लैंगिक अत्याचाराचा प्रयत्न सुद्धा अनेकींना सहन करावा लागतो.

ह्याविषयी आवाज उठवला तर लोक विश्वास ठेवत नाहीत आणि जर अत्याचार करणारी आसामी मोठी असेल तर मग ह्या स्त्रियांचा आवाजच दाबला जातो. आज अशाच मोठ मोठ्या असामींविरुद्ध अनेक स्त्रिया उभ्या ठाकल्या आहेत.

ह्या स्त्रियांनी दाखवलेल्या हिमतीमुळे अनेक जणींना आपण एकटेच सहन करणारे नाही तर, अनेकांवर ही परिस्थिती ओढवली आहे हे कळून चुकले आहे. त्याही हिम्मत करून आपल्यावर झालेल्या अन्यायाला वाचा फोडत आहेत.

ह्या चळवळीच्या निमित्ताने अनेक स्त्रियांच्या अनुभवातून काही गोष्टी शिकायला मिळाल्या आहेत. सर्व मुलींनी तसेच मुलांनी सुद्धा काही धडे लक्षात ठेवायला हवेत.

कारण लैंगिक अत्याचार फक्त स्त्रियांवरच होतात असे नाही तर, अनेक पुरुषांना सुद्धा ह्या भयानक अनुभवाला सामोरे जावे लागते. ज्या अनुभवामुळे मनावर ओरखडे उमटतात व त्याची जखम आयुष्यभर मनात भळभळत असते.

 

abuse-inmarathi
thedailycougar.com

हे अनुभव असे असतात जे सहन ही होत नाहीत व कुणाला सांगताही येत नाहीत. पुरुषांना तर हा तोंड दाबून बुक्क्यांचा मार असतो तर स्त्रियांबाबतीत हे कुणी फार सिरियसली घेतच नाहीत. स्त्री म्हणून जन्माला आल्यावर हे चालायचेच अशीच शिकवण घराघरातून दिली जाते.

लहान सहान गोष्टींकडे दुर्लक्ष करायचे व मोठी गोष्ट घडल्यास “चारित्र्य”, “इज्जत” वगैरे सारख्या गोष्टींसाठी आपल्यावर झालेला अन्याय कुणाला सांगायचा नाही असाच बहुतांश लोकांचा ऍटिट्यूड आहे.

ह्या चळवळीच्या निमित्ताने खालील काही गोष्टींची निष्पत्ती झाली आहे.

१. “मी टू ” ह्या चळवळीमुळे अनेक स्त्रियांना आपल्यावर झालेला अन्याय जगाला सांगण्याची हिंमत मिळाली.

एन्टरटेनमेन्ट, सोशल सेक्टर आणि पत्रकारितेच्या क्षेत्रात असलेल्या स्त्रियांच्या परिचयात रोज वेगवेगळी माणसे येत असतात.

त्या व्यक्ती कशा वागतील हे कुणीही सांगू शकत नाही. त्यामुळे ह्या स्त्रियांना अनेक वेगवेगळ्या अनुभवांना सामोरे जावे लागले. ह्या स्त्रियांनी मोकळेपणाने आपले अनुभव जगाशी शेअर केले आहेत.

 

sexual-harassment-inmarathi
theindianexpress.com

२. ह्या चळवळीमुळे जॉब देणाऱ्या कंपन्यांना “POSH” कायदा लागू करणे महत्वाचे वाटू लागले आहे. POSH ऍक्ट कामाच्या ठिकाणी स्त्रियांचा लैंगिक छळ (प्रतिबंधात्मक व निवारण) ह्यासंबंधी आहे.

हा कायदा ९ डिसेम्बर २०१३ पासून देशात लागू झाला. अनेक कंपन्यांनी ह्या कायद्याची अंमलबजावणी केलेली नाही. परंतु ह्या चळवळीनंतर मात्र अनेक कंपन्यांनी स्त्री कर्मचाऱ्यांची सुरक्षा गांभीर्याने घेतली आहे.

३. ह्या चळवळीमुळे CINTAA म्हणजेच सिने अँड टीव्ही आर्टिस्ट्स असोसिएशन, NCW म्हणजेच नॅशनल कमिशन फॉर विमेन तसेच सरकार सुद्धा खडबडून जागे झाले आहे. कामाच्या ठिकाणी होणाऱ्या लैंगिक छळाला गांभीर्याने घेतले जात आहे.

४. ह्या चळवळीमुळे घाबरून किंवा शरमेमुळे किंवा इज्जतीखातर गप्प राहून अन्याय सहन करणाऱ्या स्त्रियांना हे कळले की असा अन्याय होणाऱ्या त्या एकट्याच स्त्रिया नाहीत. तर अनेक प्रकारच्या व्यवसायांत स्त्री पुरुषांवर लैंगिक अत्याचार होतात आणि ह्याविषयी आवाज उठवणे गरजेचे आहे.

 

sad-girl-inmarathi
news.un.org

शांत राहून सहन करत राहिल्याने अत्याचार करणारी व्यक्ती निर्लज्जपणाने अत्याचार करतच राहते. म्हणूनच घाबरून तोंड दाबून बुक्क्यांचा मार खाण्यात काहीच हशील नाही. तसेच ह्याविरोधात आवाज उठवण्यात सुद्धा काहीही चुकीचे नाही.

५. इतकी वर्षे गप्प राहून खरंच अन्याय सहन करणाऱ्या काही स्त्रियांना ह्या चळवळीच्या निमित्ताने आपले म्हणणे जगासमोर आणता आल्याने त्यांची घुसमट कमी झाली आहे. त्यांच्या मनावरचे ओझे उतरले आहे.

ज्यांना खरंच हा अत्याचार सहन करावा लागला, त्या स्त्रियांच्या मनावर आयुष्यभरासाठी ओरखडे उमटले. त्यांच्या मनावर ह्या सगळ्याचा वाईट परिणाम झाला आहे. अत्याचार करणाऱ्याला जगासमोर उघड केल्याने त्यांच्या मनाला थोडेतरी समाधान लाभले असेल.

६. ह्या चळवळीत अनेक स्त्रियांनी अनेक वर्षांपूर्वी झालेल्या अत्याचाराबद्दल जगाला सांगितल्यामुळे बहुतांश वासनांध विकृत लोक चपापले असतीलच. आपण केलेले कृष्णकृत्य केव्हाही जगासमोर येऊन सर्वांसमक्ष आपला मुखवटा फाटू शकतो ह्या कल्पनेने ते धास्तावले असतील. परत असे काही करण्याअगोदर ते विचार नक्की करतील.

 

women-tortured-inmarathi
dnaindia.com

७. ह्या चळवळीमुळे स्त्रियांबरोबर पुरुष देखील मोकळेपणाने आपल्यावर झालेला अत्याचार जगासमोर आणत आहेत.

अनेक पुरुषांना सुद्धा लहानपणी किंवा किशोरवयात असे अनुभव येण्याची शक्यता असते. पुरुष त्याविषयी कुणालाही सांगू शकत नाहीत आणि मनातल्या मनात कुढत राहतात. ह्याचा त्यांच्या आयुष्यावर विपरीत परिणाम होतो पण तरीही ते कुणाशीही हे शेअर करू शकत नाहीत.

ह्या चळवळीमुळे पुरुषांनाही आपल्यावर झालेल्या अन्यायाला वाचा फोडण्याची संधी मिळाली आहे.

८. ह्या चळवळीतून स्त्रियांना एक धडा मिळाला आहे की अन्यायाविरुद्ध तेव्हाच्या तेव्हाच लगेच उभे राहिले पाहिजे. आपल्यावर अत्याचार झाला असेल तर तो तातडीने जगाला सांगितला पाहिजे.

तुम्ही जर अनेक वर्षांनी ह्याविषयी सांगितले तर लोक तुम्हालाच दोषी समजून “तेव्हाच का नाही सांगितले! आता कशाला सांगतेय?” किंवा “तेव्हा एन्जॉय केलं असेल, आता स्वार्थ संपला तर पुरुषावर आरोप करून मोकळी होतेय” असे आरोप तुमच्यावर करतील.

का नाही सांगितले? पेक्षा आता का सांगतेय? असे तुम्हालाच विचारले जाईल आणि तुमच्यावर फार कोणी विश्वास ठेवणार नाही.

ज्यांना कायद्यातले काडीचेही ज्ञान नाही ते लोक “पोलीस तक्रार” का नाही केली असा प्रश्न विचारत आहेत. म्हणूनच अन्याय सहन न करता लगेच त्याची माहिती जगापुढे आणण्यात शहाणपण आहे हा धडा प्रत्येकाने ह्यातून घ्यायला हवा.

९. ह्या चळवळीमुळे सभ्य, सुसंस्कृतपणाचा मुखवटा घालून फिरणाऱ्या लोकांचा खरा चेहेरा जगापुढे आला आहे. आता ह्या तथाकथित संस्कारी व सभ्य लोकांपासून स्त्रिया स्वतःला लांब ठेवतील.

आपल्यावर ज्याने अन्याय केला त्याच्याबद्दल जगाला सांगितले तर आणखी लोक त्या व्यक्तीच्या जाळ्यात सापडण्यापासून वाचू शकतील. म्हणून वेळीच ह्याविषयी बोलायला हवे.

१०. आता कंपन्यांमधील HR लोकांना अधिक जबाबदारीने काम करावे लागेल. त्यांना स्त्री कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षेसाठी पावले उचलावी लागतील व कामाच्या ठिकाणी लैंगिक अत्याचार होत असेल तर त्याकडे पूर्वीसारखे दुर्लक्ष करता येणार नाही. तसेच POSH ऍक्टची अंमलबजावणी काळजीपूर्वक करावी लागेल.

 

Harassment-inmarathi
i-sight.com

११. ह्या चळवळीमुळे हे परत एकदा सिद्ध झाले की स्त्रियांची शैक्षणिक किंवा आर्थिक स्थिती सुधारली म्हणजेच स्त्री सबलीकरण झाले असे होत नाही. स्त्री सबलीकरण हा अत्यंत व्यापक विषय आहे व त्यासाठी आणखी प्रयत्न होणे गरजेचे आहे.

१२. ह्या चळवळीकडे स्त्रियांची नाटकं म्हणून बघणारे किंवा स्त्रियांनाच दोष देणारे तसेच ह्या विषयाची खिल्ली उडवणाऱ्या संवेदनाहीन लोकांची स्त्रियांबद्दलची मानसिकता ह्या चळवळीमुळे उघड झाली आहे. ह्यात स्त्री व पुरुष हे दोघेही येतात.

स्त्रिया दु:ख समजून न घेता ह्याची खिल्ली उडवत आहेत. काही सन्माननीय पुरुष मात्र ह्या चळवळीत आपल्या माता, भगिनी व मैत्रिणींच्या बाजूने खंबीरपणे उभे राहिले आहेत.

१३. ह्या चळवळीमुळे हे समोर आले की फक्त बलात्कार व विनयभंग हेच लैंगिक अत्याचाराच्या व्याख्येत बसत नाहीत तर, अश्लील हावभाव, अश्लील शेरेबाजी करून मानसिक छळ करणे, द्विअर्थी सूचक संदेश पाठवणे, शरीरसंबंधांची थेट किंवा सूचक मागणी करणे ह्या गोष्टी सुद्धा मानसिक त्रासदायक असतात. त्या सुद्धा लैंगिक अत्याचारात येतात.

म्हणूनच स्त्री असो की पुरुष, तुम्ही बलात्कार किंवा विनयभंग होण्याची वाट बघू नका. तुमच्याबाबतीत असे काही घडत असेल ज्याने तुम्हाला मानसिक त्रास होत असेल तर मोकळेपणाने बोला, प्रतिकार करा. नाहीतर तुम्हाला त्रास देणाऱ्यांना धडा मिळणार नाही.

===

आमचे इतर लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा: InMarathi.com | आमचे सर्व लेख मिळवण्यासाठी फॉलो करा : फेसबुक | ट्विटर | Copyright © InMarathi.com | All rights reserved.

One thought on “मी टू” चळवळीच्या निमित्ताने स्त्रियांना मिळालेले हे १३ धडे प्रत्येक मुलीने आवर्जून लक्षात ठेवायला हवेत

  • December 12, 2018 at 2:38 pm
    Permalink

    होय अन्याय सहन नाही केला पाहिजे

    Reply

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *