मराठी माणसाचं “मार्केटिंग अज्ञान”

आमच्या लेखांच्या अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या फेसबुक पेजला नक्की Like करा: facebook.com/InMarathi.page

===

मराठी संस्कार, आचार, विचार सर्वसाधारणपणे धंद्यास पोषक नाहीत हे आता सर्वमान्य समीकरण झालं आहे. पाच सात वर्षाच्या लहानग्यांना “तुला काय व्हायचंय?” हे विचारल्यावर फार पूर्वीपासूनच इंजिनिअर, डॉक्टर, वकील अशी ठाशीव उत्तरं मिळतात. आताशा त्यात IPS ऑफिसर, वैज्ञानिक अशी थोडीशी वेगळ्या धाटणीची उत्तरं ऐकू येत आहेत ही समाधानकारक बाब आहे. पण “मला बिझनेसमन व्हायचंय” हे लहानगेच काय, तरुण देखील म्हणत नाहीत. एकंदरीत व्यवसायाच्या बाबतीत मराठी माणूस जसा पिछाडीवर आहे, अगदी तसाच “मार्केटींग” बद्दल देखील आहे. अधिक गंभीर समस्या अशी की अनुभवी नोकरदारच नव्हे तर व्यावसाईकदेखील ह्या बाबतीत मागे पडले आहेत.

InMarathi Android App

आमची सुरूवातच “मार्केटिंग म्हणजे डोअर टू डोअर सेल करणं” अश्या पूर्वग्रहाने होते.

 

rocket singh with boss marathipizza

 

वास्तविक, हा ग्रह अत्यंत चुकीचा आहे. विक्री करणे – सेल्स – हा मार्केटिंगचा एक भाग आहे. डोअर टू डोअर सेल हा संपूर्ण सेल्स सिस्टीममधला फक्त एक प्रकार आहे. अर्थात, सेलिंग हे केवळ मार्केटिंगच नाही, तर संपूर्ण धंद्याचंच महत्वाचं अंग आहे. परंतु मार्केटिंग आणि सेल हे समानार्थी नसून सेलिंग ही मार्केटिंगच्या साखळीतील केवळ एक कडी आहे, हे समजून घेणं अत्यंत आवश्यक आहे.

वरील फरक समजून घेणं फक्त मार्केटिंग मध्ये नोकरी करणाऱ्याने समजून घेणं आवश्यक नसून, प्रत्येक बिझनेसमनसाठी हा अवेअरनेस महत्वाचा आहे. आपल्या वस्तू/सेवा विकण्यासाठी सेल्समन ठेवले, त्यांना संभाव्य ग्राहक कुठे आणि कसे सापडतील हे शिकवलं आणि सेल्स पिच व्यवस्थित तयार करून घेतली की आपली मार्केटिंग सेट झाली – ह्या चुकीच्या धोरणामुळे अनेक मराठी उद्योजक आपलं नुकसान करून घेत असतात. आपल्या व्यवसायाच्या प्रकारानुसार सेल्स आणि सेल्स शिवाय इतर मार्केटिंगचे प्रयत्न ह्याचं प्रमाण ठरवता आलं पाहिजे. परंतु ते ठरवण्यासाठी मार्केटिंग मध्ये काय काय येतं हे कळायला हवं आणि ते कळण्यासाठी मार्केटिंगची व्याख्या स्पष्टपणे माहित असायला हवी.

फिलिप कोटलर, हा मार्केटिंग विश्वाचा आद्य गुरू. त्याने केलेली मार्केटिंगची व्याख्या अशी आहे –

Marketing is the science and art of exploring, creating, and delivering value to satisfy the needs of a target market at a profit.

भावार्थ हा आहे –

ग्राहकाला नेमकं काय, कसं, का हवंय हे ओळखणं – ग्राहकांच्या त्या गरजा भागवून त्यांच्या जीवनमूल्यात भर घालणं – आणि ह्या संपूर्ण प्रक्रियेद्वारा ग्राहकांना खुश करून त्यांच्याकडून विविध प्रकारे आपली मूल्य वृद्धी करणं.

वरील व्याख्या, आपल्या मनातील अनेक गैरसमज दूर करत मार्केटिंग विश्वाची ३६० डिग्री सैर घडवून आणते.

 

marketing-01-marathipizza
blog.verticalresponse.com

मार्केटिंगची क्रिया तुमचा बिझनेसच्या सुरूवातीच्या काळापासुनच संपूर्ण प्रक्रियेचा एक अविभाज्य भाग असायला हवी. आपण ग्राहकांना जे देऊ बघत आहोत ते त्यांना खरंच हवं आहे का, कुठल्या प्रकारे हवं आहे ह्याचा अभ्यास करून प्रॉडक्ट तयार व्हावं. व्यवसाय सुरू झाल्यानंतर देखील ही चाचपणी सतत करत राहायला हवी. हा झाला मार्केट रिसर्च ह्या मार्केटिंगच्या अंगाचा भाग. पुढे इतर स्टेप्स असतात.

आपलं टार्गेट मार्केट ओळखून त्याचे भाग करणे (मार्केट सेगमेंटेन्शन), त्यातील कुठला भाग आपल्या व्यवसायासाठी सर्वात उपयुक्त आहे हे ओळखून त्यांच्यापर्यंत आपलं प्रॉडक्ट पोहोचवणे (टार्गेटिंग), आपलं प्रॉडक्ट इतरांपेक्षा वेगळं कसं आहे हे ठसवणे (पोजिशनिंग)…ही सर्व प्रक्रिया सतत चालणारी आहेच पण त्या मागे अभ्यास, विचार आणि स्ट्रॅटेजी असते. त्यासाठी आकडे सोबत असावे लागतात…ते हाताशी असण्यासाठी तशी रेकॉर्डिंग यंत्रणा असायला हवी.

हे थोडक्यात बघूया, आमच्याच उदाहरणाने.

 

marathipizza banner

 

आम्ही MarathiPizza.com ह्या मराठी इन्फोटेन्मेन्ट पोर्टलची सुरूवात केली तेव्हा आपला आयडियल वाचक कोण असेल, त्या वाचकांना काय वाचायला आवडेल, लेख लिहिताना कुठल्या विषयांवर फोकस करावा ह्याची चाचणी केली होती. त्यानुसार मार्केटिंग देखील केली होती. परंतु लवकरच लक्षात आलं की अनेक नवनवे मराठी वाचक वेबसाईटवर येत जरूर आहेत, पण परत परत येत नाहीयेत. ह्या मागच्या कारणांची तपासणी करण्यासाठी आम्ही तयार होतो – कारण आम्ही वेबसाईटवर गुगल अनॅलिटिकस Day 1 पासून इम्पलिमेन्ट केलेलं होतं. ह्या अभ्यासावरून आमच्या स्ट्रॅटेजीमध्ये अनेक बदल केले गेले आणि आज आम्ही रोज हजारो रिपीट व्ह्यूअर्स ना माहिती पुरवत आहोत.

McDonald’s ह्या आंतरराष्ट्रीय फूड चेनची कथा वेगळी नाही.

त्यांनी जेव्हा आपल्या तोकड्या नफ्याच्या धंद्यात मोठी वाढ करण्याचं उद्दिष्ट ठेवलं तेव्हा सर्वप्रथम “लोकांना काय हवंय” हे तपासलं. त्यांच्या रेस्टोरंट मध्ये ८०% हुन अधिक मागणी बर्गर, फिंगर चिप्स आणि कोल्ड ड्रिंक ह्या तिघांना असे. परंतु त्यांचा खूप जास्त वेळ आणि रिसोर्सेस इतर पदार्थ बनवण्यात खर्च होत. हे लक्षात येताच त्यांनी मेनू कार्डवर फक्त हे ३ पदार्थ आणि मिल्कशेक्स ठेवले!

 

mcdonalds menue marathipizza
dailymai.co.uk / Ranold McDonald

इतरांपेक्षा वेगळेपण जपण्यासाठी त्यांनी लोकांना “नेमकं कुठलं वेगळंपण” आवडेल ह्यावर खूप विचार केला. केवळ स्वादिष्ट पदार्थ देऊन भागणार नव्हतं. ते आवश्यक होतंच…पण त्यांचा ब्रँड बनवण्यासाठी त्याहून काहीतरी अधिक हवं होतं. आणि ह्या वेगळेपणाच्या ध्यासातून त्यांनी “३० सेकंदात ऑर्डर डिलिव्हरी” ची संकल्पना प्रत्यक्षात आणली.

थोडक्यात, “वस्तू/सेवा विकणे” हे जरी प्रत्येक व्यावसायिकाचं अंतिम ध्येय असलं तरी त्या आधी इतर छोटी ध्येयं ठेवावी लागतात. ज्यात “knowing your customer” , “positioning your product” सारख्या अनेक पायऱ्या चढाव्या लागतात. हे कसं करायचं – ह्याचं शास्त्र – म्हणजे मार्केटिंग!

मराठी उद्योजक हे समजून घेऊन त्यानुसार पावलं उचलतील अशी आशा बाळगूया !

===

आमचे इतर लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा: InMarathi.com तसेच, आमच्या लेखांच्या अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या फेसबुक पेजला नक्की Like करा: facebook.com/InMarathi.page । Copyright (c) 2017  InMarathi.com | All rights reserved.

Omkar Dabhadkar

Editor @ इनमराठी.कॉम

omkar has 234 posts and counting.See all posts by omkar

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *