आयुर्वेदाच्या पंचामृतापैकी एक ‘दही’ : आहारावर बोलू काही – भाग १

आमच्या इतर लेखांच्या अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या फेसबुकपेजला नक्की Like करा: facebook.com/InMarathi.page

===

दह्याचे महत्व

curd-marathipizza01
indianhealthyrecipes.com

दही हे आयुर्वेदानुसार पंचामृतापैकी एक असुन आहारामध्ये त्याचे वेगळे स्थान आहे. आधुनिक दृष्ट्याही दही उत्तम दुग्धजन्य पदार्थ आहे.

दही कसे लावावे??


गायीचे किंवा म्हशीचे (कमी चरबीयुक्त) 1litre दुध घेवून 80°c ला 15 मिनीट तापवावे. तापवताना हलवत रहावे. त्यात 20gm विरजन लावावे विरजन 100gm दुधात मिसळून नंतर बाकीचे दुध टाकावे. हे मिश्रण 10 ते12 तास उबदार जागेत ठेवावे.

दह्यातील पोषकांश/100gm- Calories—98

पोषकांश टक्केवारी

स्निगधांश 6%

कार्बोदके 1%

प्रथिने 22%

जीवनसत्वA 2%

जीवनसत्वB12 6%

कॅल्शीअम 8%

 

दह्याचे फायदे:-

1) दही पचनशक्ती वाढवते.

2) दह्यातील lactic acid bacteria, B व T प्रकारच्या पेशी वाढवून प्रतिकार क्षमता वाढवते.

3) दह्याच्या नित्य सेवनाने लैंगिक क्षमता (sexual impotence), शैथिल्य हे विकार नाहीसे होतात. – (स्त्रोत-masschusetts institute of technalogy)

4) दह्यातील प्रथिने केसांना पोषण देतात व केस नरम व चमकदार होतात.

5) दह्यामध्ये प्रथिने ,जीवनसत्वे भरपूर असल्याने ते superfood सारखे कार्य करते. तसेच ईतर दुग्धजन्य पदार्थापेक्षा स्निग्धांश कमी असतात. त्यामुळे वजन कमी करताना आहारात समाविष्ट करावे. दह्यात पाणी व कॅल्शीअम चे प्रमाण अधिक असून त्यामुळे अतिरीक्त सेवन टळते.

6) Calcium च्या पुर्ततेअभावी satiety centers activate होत नाही.

7) (belly fat/wt loss/international journal of obesity)

8) दह्यातील calcium मुळे दात, हाडे मजबूत राहतात.

9) Zinc, lactic acid या दह्यातील घटकांनी त्वचेला उत्तम पोषण मिळते.

curd-marathipizza02
abcdsofcooking.com

 

दह्याचे पथ्यापथ्य

आयुर्वेदानुसार, दही कफप्रधान असल्याने रात्री कफकाल असल्याने खाऊ नये. त्याऐवजी दुपारी खावे. गुरू गुणात्मक असल्याने पचनास जड असते. त्यामुळे जेवणापुर्वी किंवा जेवताना खावे. नंतर खाऊ नये. ऊष्ण असल्याने गरम करून खाल्यास पित्चा त्रास होतो. दही रक्तजन्य व्याधी (bleeding disorders) त्वकव्याधी (psoriasis) यांनी खाऊ नये – (स्त्रोत-चरकसंहिता)

 

ऋतुनूसार दही सेवन

ऊन्हाळा – कोशींबीर,श्रीखंड,लस्सी
हिवाळा – ताजे दही,ताक,
पावसाळा – कढी

InMarathi.com वर विविध लेखकांनी व्यक्त केलेले विचार ही त्यांची वैयक्तिक मतं असतात. InMarathi.com त्या मतांशी सहमत असेलच असे नाही. । आमच्या लेखांच्या अपडेट्स मिळवण्यासाठी आमच्या फेसबुकपेजला नक्की Like करा: facebook.com/InMarathi.page

3 thoughts on “आयुर्वेदाच्या पंचामृतापैकी एक ‘दही’ : आहारावर बोलू काही – भाग १

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *